Айнымалылар және деректер типтері

print() функциясы

print() бір немесе бірнеше мәнді консольға шығарады. Бірнеше аргументті үтірмен бөліп жазуға болады.

print("Сәлем, Дүние!")
print(42)
print(3.14)
print(True)
print("Сәлем", "Дүние", "!")

print() параметрлері: sep және end

• sep – бірнеше мәндердің арасына қойылатын бөлгіш (бастапқыда: бос орын).
• end – соңына қосылатын таңба (бастапқыда: жаңа жол \n).

print("Алма", "Астана", "Шымкент", sep=" -> ")   # Алма -> Астана -> Шымкент
print("Бірінші", end=" ")
print("Екінші")                                 # Бірінші Екінші (бір жолда)

Форматталған шығару (f-strings)

Python 3.6+ нұсқасынан бастап f-strings – ең ыңғайлы әдіс. f әрпінен кейін жолақша ішінде {айнымалы} немесе {өрнек} жазылады.

name = "Дана"
age = 20
print(f"Менің атым {name}, жасым {age}")

# Өрнектерді есептеуге болады
print(f"5 + 3 = {5+3}")          # 5 + 3 = 8

# Ондық сандарды пішімдеу: {мән:.f}
pi = 3.1415926
print(f"Pi мәні: {pi:.2f}")      # Pi мәні: 3.14
print(f"Pi мәні: {pi:.4f}")      # Pi мәні: 3.1416

# Сандарды оңға туралау
for i in range(1,4):
    print(f"{i:2} -> {i*i:3}")
#  1 ->   1
#  2 ->   4
#  3 ->   9

Басқа пішімдеу тәсілдері:

# format() әдісі
print("Менің атым {}, жасым {}".format(name, age))
print("Менің атым {0}, жасым {1}".format(name, age))
print("Менің атым {name}, жасым {age}".format(name=name, age=age))

input() функциясы

input() пайдаланушыдан мәлімет енгізуді сұрайды. input() әрқашан мәтіндік жол (str) қайтарады.

name = input("Атыңызды жазыңыз: ")
print(f"Сәлем, {name}!")

Сан енгізуді түрлендіру

Санмен жұмыс істеу үшін енгізілген мәтінді int() немесе float() арқылы түрлендіру керек.

# Бүтін сан
age = int(input("Жасыңыз: "))
print(f"Сіз {age} жастасыз")

# Ондық сан
height = float(input("Бойыңыз (см): "))
print(f"Бойыңыз {height} см")

# Логикалық мән (пайдаланушы "True" немесе "False" деп жазса)
is_agree = input("Келісесіз бе? (True/False): ") == "True"

Енгізу кезіндегі қателерді өңдеу (қарапайым)

try:
    age = int(input("Жасыңыз: "))
    print(f"Сіз {age} жастасыз")
except ValueError:
    print("Қате: сан енгізіңіз!")

Бір жолда бірнеше мәнді енгізу

data = input("Екі санды бос орынмен бөліп жазыңыз: ")
a, b = map(int, data.split())
print(f"Қосынды: {a + b}")

# Бірнеше жолды енгізу (аяқтау үшін 'end' деп жазу)
lines = []
while True:
    line = input()
    if line == "end":
        break
    lines.append(line)
print("\n".join(lines))

Жиі жіберілетін қателер

• Сан енгізгенмен, оны түрлендірмеу: age = input("Жасыңыз: "); print(age + 5) → қате (str + int). Дұрысы: age = int(input(...)).
• float-ты түрлендіру кезінде үтір емес, нүкте қолдану керек: height = float(input("Бойыңыз: ")) – пайдаланушы 175,5 емес, 175.5 жазуы керек.
• Бос жолды int-ке түрлендіру – ValueError береді.