Тізімдер (list)

Кортежді құру және негізгі қасиеттері

Кортеж (tuple) – бұл өзгермейтін (immutable) және реттелген элементтер жинағы. Кортеж құрылғаннан кейін оның элементтерін өзгертуге болмайды.

t1 = (1, 2, 3)
t2 = ("алма", "банан", "шие")
mixed = (10, "hello", 3.14, True)

# Бір элементті кортеж (үтір қажет!)
single = (5,)

# tuple() конструкторы
chars = tuple("abc")      # ('a','b','c')

Индекстеу және slicing

t = (10, 20, 30, 40, 50)

print(t[0])   # 10
print(t[-1])  # 50
print(t[1:4])    # (20,30,40)
print(t[:3])     # (10,20,30)
print(t[2:])     # (30,40,50)
print(t[::-1])   # (50,40,30,20,10) кері

Кортеж ерекшелігі (immutable)

Кортеждің негізгі ерекшелігі – оны өзгерту мүмкін емес.

t = (1,2,3)
# t[0] = 10   # TypeError береді

Бірақ ішінде өзгеретін объект болса:

t = ([1,2], [3,4])
t[0][0] = 99   # болады, себебі тізім өзгертілмелі

Кортеж әдістері

t = (1,2,2,3)
print(t.count(2))   # 2 (элементтің саны)
print(t.index(3))   # 3 (элементтің индексі)

Unpacking (орамнан шығару)

t = (10, 20, 30)
a, b, c = t
print(a, b, c)   # 10 20 30

Айнымалыларды ауыстыру (swap)

x, y = 5, 10
x, y = y, x
print(x, y)   # 10 5

Тізім мен кортеж айырмашылығы

• List – өзгертіледі (mutable), Tuple – өзгермейді (immutable).
• Tuple жылдамырақ және аз жады алады.
• Tuple тұрақты деректер үшін қолданылады (мысалы, апта күндері, координаттар).
• Tuple сөздікте кілт ретінде қолданыла алады (тізім қолданылмайды).